'Het gaat om ontroering, beleving en geraakt worden. Het geloof is geen verklaringsmodel.'

- Werner Pieterse
Mijn boekenAgenda

70 woorden op basis van schatten uit Bijbel en christelijke tradities verschijnen onregelmatig, maar altijd op de tweede dag van de week. Maandag, begin van de werkweek.

Nadia Murat Basee blijft me bezighouden. Yezidimeisje; slavin in de Syrische oorlog; vastberaden vrouw. Schrijfster: ‘Ik-zal-de-laatste-zijn’. Nobelprijswinnaar.
Haar blik laat me niet meer los. Alles ligt erin besloten. De onmenselijkheid van deze oorlog, maar ook de hoop en het geloof. Ondanks alles. Kracht die zoveel sterker is dan de dood.

De kracht van een vraag zoals de Ander die stelt in de tuin van het begin:
‘Mens waar ben je?’

 (Genesis 3: 10)

70 woorden inspiratie. Een paar gedachten om de week mee te beginnen. Alle leven begint met inspiratie, geestkracht, bezieling, vertelt het eerste verhaal. Het stof van je vergankelijk lijf, jouw brein met voeten, ‘wordt levend’ met een zucht die de Allerhoogste je inademt. Je leeft van ontvangen. Vol  geestkracht, poëzie, liefde, verlangen, inspiratie. Het geheim van jouw ik is je gegeven door een ander. Zullen we dat dan God noemen? 

(Genesis 2:7)

De premier zet hekken aan zijn grenzen. Dit land weet zijn eigen helden te eren! Deak Ferenc! Op zijn plein tussen de katholieke dom en de synagoge, bij de Lutherse kerk, dit gedenkteken voor een Lutherse dominee. In de donkerste dagen van het nazi-regime redde hij Joodse kinderen. Hij wist: met één kind dat wordt gered uit het land van de dood begint de bevrijding. Vanaf de dagen van Mozes. 

(Exodus 2)

Waar ik je zoek

Werner Pieterse

Alles begint in een tuin. Twee mensen en God – waar ben je? Op harde grond roept God zijn mensen om op weg te gaan. Met de groep zwervers trekt hij de woestijn door, op zoek naar nieuw land. Daar bevechten warlords en koningen hun vijanden, en elkaar, bouwen paleizen en tempels. God blijft zoeken, roepen. Een moeder, een kind, nieuw begin. Steeds weer.

Dit zijn de verhalen die diep in ons geworteld zijn – overal keren ze terug: in de kunst, in film, in poëzie. In ‘Waar ik je zoek’ vertelt Werner Pieterse het grote verhaal van God en mens opnieuw; twaalf verhalen woord voor woord, om langzaam te lezen, met beelden voor wie de woorden wil zien.

Leesfragment
In het begin schept God de hemel en de aarde. De aarde nu is woest en leeg; duisternis ligt over de afgrond en de geest van God zweeft over de wateren. God zegt: ‘Daar zij licht!’ en er is licht. God ziet het licht: het is goed. God maakt scheiding tussen het licht en de duisternis. God noemt het licht ‘dag’, en de duisternis noemt hij ‘nacht’. Dan is het avond geweest en het is morgen geweest: de eerste dag.

God zegt: ‘Laat er een uitspansel zijn.’ En God maakt een uitspansel dat water van water scheidt en noemt het uitspansel: ‘hemel.’ Avond, ochtend; dag twee. God zegt: ‘Laat het water zich verzamelen op één plek en laat het droge zich zien.’ God noemt het droge: ‘land’ en het verzamelde water: ‘zee’. God ziet dat het goed is. God zegt: ‘Het land geeft jong groen; vruchten, zaden op het land.’ En zo is het. God ziet dat het goed is. Avond, ochtend; dag drie. God zegt: ‘Laat zon, maan en sterren heersen over dag en nacht, om dagen, nachten, jaren te kennen.’ God ziet dat het goed is. Avond, ochtend; dag vier. God schept de zeemonsters, ‘Leviatan’, ‘Behomot’, en God maakt in het water, op de aarde en in de hemel vruchtbaar leven: zwemmend, kruipend, vliegend. God ziet dat het goed is. Avond, ochtend; dag vijf. God maakt de dieren op het land: vee, kruipend, wild, ieder naar zijn aard. God ziet dat het goed is. 

God zegt: ‘Laten we een mens maken, naar ons beeld, naar onze gelijkenis; dat zij heersen over de vissen van de zee; de vogels in de hemel; over het vee; over heel de aarde; over al het kruipend gedierte dat over de aarde kruipt.’ En God schept de mens naar zijn beeld; naar het beeld van God schept hij hem; man en vrouw schept hij hen. God zegent ze, en God zegt tot hen: ‘Wees vruchtbaar, en vermenigvuldig je; vervul de aarde en onderwerp haar, heers over de vissen van de zee; de vogels in de hemel; over het vee, over heel de aarde en over al het kruipend gedierte dat over de aarde kruipt.’

En God ziet alles wat hij gemaakt heeft. Zie: goed, meer dan goed is het. Avond, ochtend; dag zes. Dan voltooit God op dag zeven het werk dat hij heeft geschapen. God rust op dag zeven. God zegent en heiligt die dag. Sjabbat.

 

thuis
In zeven dagen wordt deze plaats gemaakt, je thuis ingericht. Als een jonge ouder in de eerste dagen van lang gehoopte zwangerschap richt God de kinderkamer in. In de donkere, nog lege kamer knipt hij het licht aan. De eerste stem over je leven echoot door de leegte, nog voor je er bent. ‘Licht!’ Hier, op deze plek zul jij veilig zijn. Onder dit dak, het tentdoek in de woestijn, het baldakijn boven je liefdesbed, het hemeltje boven je wieg. Het nachtlampje in de hoek, de sterren op het plafond. Jij hoeft niet bang te zijn in de nacht. ‘Overdag zal de zon me niet steken; de maan niet ’s nachts.’ Het mooiste behang, de knuffels: olifant, giraffe. Iedere ochtend brengt meer tijd en plaats voor jou, nieuw mens. Als een vrouw, een meisje nog, telt God de dagen van zwangerschap. Ik zal de monsters voor je temmen met de verhalen die ik vertel (Be-ho-moth! en je zult kraaien van plezier). Wie zul je zijn, wat zul je doen met al het goede dat voor jou klaarstaat? Met wie zul je spelen in de tuin die op je wacht?

Op dag zes ‘maakt God de dieren op het land, ieder naar zijn aard’, maar ‘de mens schept hij naar zijn beeld. Man en vrouw.’ Vanaf den beginne lijken we op elkaar. God en mens. Hoog intelligent dier?, erfelijk belast brein met voeten?, ‘broodkruimel op de rok van het universum’? Woorden die ver liggen van dit begin. Spreek goddelijk over de mens! Jíj enige, unieke bent het beeld. Spreek menselijk over God: weg met de godenbeelden, weg met het ideaal of geloof dat jou zal stukmaken. In de verhalen die volgen wordt Gods afkeer van dode beelden alleen maar groter. Niet alleen omdat God jaloers is als een geliefde, ‘ben ik te min?’ maar ook omdat hij ziet hoe beelden zijn geliefde schepsel kleineren, de vrijheid, de ruimte benemen om anders, eigen, uniek te zijn. Beelden laten je uiteindelijk altijd worden tot wie je niet bent. Dat later – nu staan we nog in de kraamkamer. ‘The mystery is among us.’ Een nieuw mens, uniek beeld van God in je armen. In jou ligt de schepping besloten. Hoe zouden we dat in één beeld kunnen vangen? Het kleinste, intiemste is het grootste. Het begin is even hoopvol als verontrustend. Want wat ligt er als beeld van God niet in onze macht? 

 

Het ‘begin van de wereld’ van Constantin Brancusi heeft als bijnaam het ei. Wie de voorstudies heeft gezien, ziet een kindergezicht, een kind in de baarmoeder. Beide eigenlijk. Het brons krijgt daarmee iets zachts, teders. De ontroering van het meest kwetsbare geboortemoment. Je zou het begin van de wereld op willen pakken en in je hand wegen, wiegen. De Roemeen Brancusi, oorlogskind, zwerft al vanaf vroege leeftijd. Via Craiova naar Parijs. Daar werkt hij met de grootste kunstenaars. In zijn werk zoekt hij naar de perfecte vorm, die ‘reikt naar oneindigheid’ schrijven commentaren. Zijn beroemdste werk staat in zijn geboorteplaats; Tirgu Jiu. 

[gedicht lezen: Herman de Coninck – Genesis]

Wat blijft

Werner Pieterse

Het landschap van het christelijk erfgoed ligt er desolaat bij. Dogma’s en godsbeelden zijn gesloopt, Kerken staan leeg. Wat blijft er over van de woorden en verhalen die zoveel generaties hebben geïnspireerd?
Wat zeggen ze nog nu het christendom op sterven na dood is?
Spreken ze voor alleen nog in veilige vrome enclaves
Zijn de verhalen nog tot leven te wekken?
Of is het te laat zelf voor een requiem?
In Wat blijft. God na de kaalslag creëert Werner Pieterse een hedendaagse context voor de christelijke belijdenis. Hij leest de twaalf artikelen van de geloofsbelijdenis als regels van een gedicht en legt er zijn eigen lees- en levensweg naast. Ook gebruikt hij het werk van filosofen, poëzie, films en onrtmoetingen op het Afrikaanse continent in zijn verhaal. De geloofsbelijdenis die de eeuwen door zoveel generaties troostten en inspireerden krijgt zo opnieuw betekenis.

Bekijk het leesfragment

Tijdens BV AMSTELVEEN: dé Talkshow van Amstelveen ben ik als stadsdominee de vaste columnist.

BV AMSTELVEEN vindt plaats op de laatste maandag van de maand van 17.00 uur tot 19.00 uur. Tijdens deze bijeenkomsten  worden aan de hand van een bepaald thema spraakmakende Amstelveners geïnterviewd. Ik sluit af met een column waarbij ik inspeel op het thema en de sprekers die mij zijn voorgegaan. 

Duurzaamheid is eeuwenoud

Mensen mensen wat een ideeën - wat een energie - Plannen, plannen, plannen! 'Een Deltaplan', 'Energietransitie is leuk en het is te doen' 'slimmer douchen (?)' Nee: 'minder spullen' tot wij hier in Amstelveen het duurzaamste eilandje zijn onder de rook van Schiphol....

Lees meer

In den beginne is het woord

In den beginne is het woord - als er een woord waar is in die oude Bijbel is het dat wel. Johannes, ergens rond het jaar 200. Nee, nee in den beginne is de relatie zegt Martin Buber de grote Joodse denker, 17 eeuwen later. Maar misschien is dat hetzelfde. Geen woord...

Lees meer

The danger of a single story

Er is een tedtalk die ik om de zoveel tijd weer even moet kijken. Tien jaar oud is het verhaal van Chimamanda Ngozi Adichie al - the danger of a single story. De schrijfster legt uit hoe ons bestaan versmalt, verkleint, onze wereld krimpt door het geloof in een...

Lees meer

Duurzame liefde

Duurzaamheid, duurzaamheid - het  vraagt wel even 'omdenken', als ik dat woord mag gebruiken. Zo net na de verkiezing waarin Schiphol nog onbeperkt mocht laten groeien - duurzaam dus - eeeh - hoe zou dat eruit zien, duurzame budgetvluchten...? Een wethouder voor...

Lees meer

3d places

3d places; huiskamer; stadshart; of toch een winkelcentrum - wat zal er worden van het plein waar we al zo lang over praten? Eerst maar een gedicht. Fragmentje van die andere stadsdichter - Menno Wigman - onlangs overleden, zijn nagedachtenis ons tot zegen...

Lees meer

Preek volgens TED

Er wordt weer gepreekt beste mensen. Geef nou maar toe, we kunnen niet zonder. We snakken naar woorden van inspiratie! Zet de preekstoel maar weer terug in de oude kerk. Laat de woorden weer klinken! 18 minuten max. met goedkeuring van TED. Want op het...

Lees meer

De storm van 1959

De storm van 1959 - ach hoe lang geleden? De woede van met verf smijtende schilders die de brave burgers schokte. Kunst was toen nog profetisch - visionair. De storm is allang gaan liggen - de woede van weleer is gesubsidieerde verontwaardiging geworden....

Lees meer

Laatste berichten

We Are Here leert ons waar we bang voor zijn

Op 28 juni 2018 plaatste de Volkskrant mijn opiniestuk over We Are Here We Are Here leert ons waar we bang voor zijn Vluchtelingengroep We Are Here doet een appel op ons vermogen om buiten eigen grenzen te kijken, betoogt Werner Pieterse. Op een paar meter van mijn...

Lees meer

Column stadsdominee in BVAmstelveen

Op maandag  28 mei vindt de eerstvolgende talkshow BVAmstelveen om 17.30 uur in P60 aan het Stadsplein in Amstelveen. Deze 13e editie staat volledig in het teken van duurzaamheid en optimisme. De drie hoofdgasten Floor Gordon - kersverse wethouder gemeente Amstelveen,...

Lees meer
Vanaf 2016 noem ik het werk als dominee buiten de muren van de kerk in navolging van collega’s in andere steden stadsdominee. Als stadsdominee is het mijn roeping om Bijbelverhalen en Christelijke tradities op onverwachte plekken en nieuwe manieren ten gehore te brengen en zo te verbinden met het leven van alle dag. Dat is ook het uitgangspunt van de boeken die ik schrijf. 

Sinds de eerste advent 2012 ben ik als predikant verbonden aan de Paaskerk Amstelveen. Als gemeentepredikant doe ik wat een predikant al sinds de reformatie doet: preken en voorgaan op zondagochtend en de grote feestdagen; met kinderen en volwassen Bijbelverhalen en Christelijke tradities onderzoeken; mensen begeleiden in persoonlijke geloofsvragen, vaak op bijzondere momenten in het leven; voorgaan in afscheidsdiensten.

Voordat ik in Amstelveen kwam wonen werkte ik van 2007 tot 2013 als dominee in het Zeeuwse Heinkenszand en van 1997 tot 2002 in Muiderberg; ‘de Kerk aan Zee’. De jaren daartussen gaf ik theologie aan het Presbyterian Theological Seminary in Kumba, Kameroen.

Ik ben getrouwd met Mariette. Samen hebben we vier jongens gekregen. Nu tussen de 9 en 20 jaar oud. Ik studeerde in Utrecht en Amsterdam, woonde een tijdje in Sofia en  groeide op in Middelburg. Ik ben geboren in 1970. Op 2 juni.